کتابخانه‌های عمومی؛ حلقه‌ی مفقوده‌ی حفاظت از دانش بومی و توسعه پایدار

به گزارش پایگاه خبری “حاشیه کتاب” بر اساس این پژوهش، پنج محور اصلی برای فعالیت کتابخانه‌های عمومی در حوزه دانش بومی استخراج شده است که شامل «توسعه پایدار جوامع»، «فعالیت‌های درون‌سازمانی»، «تعامل با بومیان»، «ارتباطات برون‌سازمانی» و «شناسایی چالش‌های حفاظتی» می‌شود.

احیای فرهنگ و بهبود معیشت

کارشناسان معتقدند دانش بومی نه‌تنها برای بقای هویت فرهنگی، بلکه برای حمایت از حقوق جوامع محلی حیاتی است. در این پژوهش آمده است: «کتابخانه‌های عمومی با شناسایی و مستندسازی دانش بومی، می‌توانند علاوه بر جلوگیری از نابودی میراث‌های فرهنگی، به توسعه اقتصادی جوامع محلی نیز کمک کنند.»

یکی از ظرفیت‌های برجسته کتابخانه‌ها در این زمینه، حمایت از مهارت‌های کارآفرینی، به‌ویژه برای زنان روستایی و تولید صنایع‌دستی است که می‌تواند در کاهش فقر و تقویت تاب‌آوری اقتصادی جوامع روستایی نقشی راهبردی ایفا کند.

این پژوهش به کتابخانه‌های عمومی ایران پیشنهاد می‌دهد که برای غلبه بر چالش‌های امنیتی و حفظ حقوق صاحبان دانش (که گاهی اشتراک‌گذاری آن را تهدیدی برای معیشت خود می‌دانند)، راهکارهای زیر را در اولویت قرار دهند:

جلب اعتماد: استفاده از کتابداران بومی و متخصصان برای برقراری ارتباط نزدیک و اعتمادسازی در جوامع محلی.

برنامه‌ریزی دقیق: تدوین استراتژی‌های مشخص برای شناسایی، جمع‌آوری، سازمان‌دهی و انتشار نظام‌مند دانش بومی.

تحول سازمانی: عبور از الگوهای سنتی و تعریف نقش‌های نوین در جامعه، به‌گونه‌ای که کتابخانه به مرکزی برای مشارکت فعال جامعه و درک دانش محلی تبدیل شود.

یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که دستاوردهای حاصل از حفاظت دانش بومی، محدود به مناطق روستایی نیست؛ بلکه کتابخانه‌های عمومی می‌توانند با انتشار نظام‌های دانش بومی، این ظرفیت‌ها را در سطح ملی نیز به کار گرفته و به ابزاری برای توسعه پایدار در ابعاد گسترده‌تر تبدیل شوند.

این گزارش در نهایت بر ضرورت تغییر الگوی نقش‌آفرینی کتابخانه‌های عمومی ایران تأکید کرده و خواستار نگاهی جدید به این نهادها به‌عنوان «پایگاه‌های حافظ میراث و توسعه» شده است.

برای دسترسی به متن کامل این پژوهش اینجا کلیک کنید.

منبع:
سیفی,لیلی . (1404). نقش کتابخانه‌های عمومی در حفاظت از دانش بومی: مطالعه فراترکیب. تحقیقات اطلاع‌رسانی و کتابخانه‌های عمومی, 31(1), 35-52. doi: 10.61882/publlij.2025.2064842.1002