حافظ؛ پاسدار آشتی زبان‌ها و نماد هویت آگاهانه در فرهنگ ایرانی
به گزارش پایگاه خبری حاشیه کتاب در این برنامه، دکتر حسین عباسی سخنرانی خود را با عنوان «حافظ؛ پاسدار دو زبان» ارائه کرد و کریم کیانی، از استادان خوشنویسی، درباره «حافظ و خوشنویسی» سخن گفت.
حسین عباسی، نویسنده و مترجم و پژوهشگر حوزه ادبیات در این نشست به تبیین ابعاد فکری و زبانی لسان‌الغیب پرداخت و حافظ را نه ابزاری برای تفرقه، بلکه پاسدار معتمد فرهنگ و پیونددهنده زبان‌ها خواند.
عباسی در آغاز سخنان خود با اشاره به بیت «همایی چون تو عالی‌قدر حرص استخوان تا کی؟ / دریغ آن سایه‌ی همّت، که بر نااهل افکندی»، روی سخن حافظ را روان انسان و «همای سعادت» دانست که نشستن آن بر شانه هر کس، او را سزاوار مهتری می‌کند؛ اما تأسف حافظ از این است که خوراک این هما، استخوان مردگان شده است.
وی افزود: حافظ با زبان زمانه‌ی خود سخن گفته است؛ اگرچه بسیاری از آن واژه‌ها و نمادها امروزی رخت بربسته‌اند، اما زبان که حافظ فرهنگ ماست باقی مانده است. حافظ یکی از پاسداران معتمد زبان است که دست‌کم دو زبان زمانه‌ی خود، یعنی فارسی و عربی را پاس داشت و آشتی داد.
وی تأکید کرد که زبان‌ها هرگز دشمن یکدیگر نبوده‌اند و اصولاً زبان پدیده‌ای برای دوستی است، نه دشمنی.
این پژوهشگر در بخش دیگری از سخنان خود با انتقاد از آشفته‌بازار فهم زبانی در جامعه امروز گفت: ما فرق زبان معیار، زبان مادری، زبان میانجی، زبان علمی و زبان ادبی را نمی‌دانیم و تنها شعار می‌دهیم؛ چرا که از فرق شعور، شعر و شعار بی‌خبریم. ما به شعوری نیاز داریم که با آن هم شعر بسراییم و هم شعار درست سر دهیم. آن‌قدر زبان‌بازی کرده‌ایم که دیگر نمی‌توانیم دو کلمه حرف راست بزنیم و به همین دلیل امروزه به ایموجی، آیکون، لایک و دیس‌لایک پناه آورده‌ایم.
عباسی با اشاره به استقلال فکری و شجاعت هنری حافظ خاطرنشان کرد: اگرچه حافظ در ستایش “شاه شجاع” شعر سروده، اما از نگاه ما امروزیان شهامت و شجاعت داشته که نخستین مصرع موجود در دیوان خود، یعنی “الا یا أیها الساقی أدر کاساً و ناولها” را آشکارا از یزید بن معاویه اقتباس کرده است و ابایی از این کار نداشته؛ نه خود او و نه گردآوران دیوانش.
وی در ادامه با انتقاد تند از سوءاستفاده‌های ابزاری از حافظ تصریح کرد: آنان که از حافظ ابزاری برای دشمنی میان زبان‌ها ساخته‌اند، قبر حافظ را بیش از دیوان او زیارت کرده‌اند. کسی که نداند حافظ چگونه “حافظ” لقب گرفت، چه سختی‌هایی کشید و چرا آگاهانه آبشخور فکری خود را قرآن، روایت، اسلام و شعر عربی و فارسی قرار داد، امروز حافظ ایرانی را به استفاده از هوش مصنوعی متهم می‌کند!
عباسی در پایان با تأکید بر اینکه نام و کار حافظ در دادوستد میان فارسی و عربی با آگاهی کامل گره خورده است، یادآور شد: انتخاب‌های حافظ آگاهانه و حرفه‌ای بوده و تأثیرپذیری‌اش از ابونواس اهوازی صرفاً در سطح واژه و تجربه‌های سطحی نبوده است.
حسین براتی، مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی خوزستان، نیز در این مراسم با تبریک هفته خوشنویسی و روز حافظ به حاضران و هنرمندان و تشکر از برگزارکنندگان، بر نقش مهم فرهنگ و هنر در فرهنگ‌سازی، ایجاد نشاط و امیدآفرینی و پیشگیری از معضلات اجتماعی تأکید کرد.
براتی گفت: گسترش نشست‌ها و رویدادهای ادبی، مردم را به فرهنگ و ادب علاقه‌مند می‌کند و این علاقه‌مندی و تأثیرپذیری، میزان عصبانیت، خشم و خشونت را کمتر می‌کند.
اجرای شعرخوانی توسط شاعران برجسته و استادان، حافظ‌خوانی و اجرای زنده موسیقی سنتی از دیگر بخش‌های این آیین بود.
همچنین در ادامه، اختتامیه نمایشگاه گروهی خوشنویسی «رقم مهر» برگزار شد؛ در این نمایشگاه، ۲۶ اثر از ۱۸ هنرمند به مناسبت روز خوشنویسی به نمایش درآمد.
بدون نظر! اولین نفر باشید