چرا کتابخانه‌ها به مراکز خرید می‌روند؟

به گزارش پایگاه خبری “حاشیه کتاب” در پژوهشی با عنوان مطالعه تطبیقی کتابخانه‌های عمومی در مراکز تجاری نزدیکی کتابخانه‌ها به مراکز پرتجمع شهری نظیر پارک‌ها، مدارس، فرهنگ‌سراها، موزه‌ها و به‌ویژه مجتمع‌های تجاری، مورد بررسی قرار گرفت که پژوهشگران در این خصوص معتقدند یکی از کلیدی‌ترین مؤلفه‌های مکان‌یابی مناسب برای این مراکز است. مراکز خرید به دلیل تراکم جمعیتی بالا و توجیه اقتصادی، بستری بسیار مطلوب برای راه‌اندازی و توسعه کتابخانه‌های عمومی به شمار می‌روند.

بر اساس این پژوهش حضور کتابخانه‌ها در مراکز تجاری رویکردی نوظهور در جهان نیست. این تجربه برای نخستین بار در دهه ۱۹۷۰ میلادی در ایالات متحده آغاز شد و به مرور در کشورهای مختلف از جمله استرالیا و سنگاپور با استقبال گسترده‌ای روبه‌رو گردید. در بریتانیا نیز با آغاز هزاره سوم، پروژه‌های موفقی همچون کتابخانه پکم در لندن و کتابخانه تاریخی سالزبری نشان دادند که تلفیق فضاهای تجاری و فرهنگی می‌تواند آمار مراجعه‌کنندگان و تعاملات اجتماعی را به شکل چشمگیری افزایش دهد و حتی حمایت بخش خصوصی را به همراه داشته باشد.

در ایران نیز راه‌اندازی کتابخانه مستقل «جندی‌شاپور» در مجموعه ایران‌مال در سال ۱۳۹۷، گام مهمی در این مسیر بود. این کتابخانه با تلفیق معماری سنتی و مدرن، مدیریت پویا و دسترسی آزاد به منابع، الگویی موفق از حضور کتابخانه در قلب یک مرکز خرید بزرگ را به نمایش گذاشت.

این تجربه ثابت می‌کند که راه‌اندازی کتابخانه‌ها در مراکز تجاری نه‌تنها به جبران کمبود سرانه فضاهای فرهنگی کمک می‌کند، بلکه به رونق اقتصادی و اجتماعی مجتمع‌های تجاری نیز یاری می‌رساند.

یافته‌های این پژوهش حاکی از آن است که استقرار کتابخانه‌های عمومی در مراکز خرید، در صورت همراهی با طراحی دقیق، ارائه خدمات متنوع و مدیریت منعطف، می‌تواند به عنوان الگویی راهبردی برای توسعه پایدار شهری و برقراری عدالت فرهنگی مورد توجه سیاست‌گذاران قرار گیرد.

کارشناسان برای گسترش موفق این الگو در کشور، بر ضرورت تدوین سیاست‌های حمایتی، ایجاد مدل‌های مشارکتی میان بخش خصوصی و نهادهای دولتی، توسعه خدمات دیجیتال و نوین، توجه به نیازهای اقشار گوناگون از جمله کودکان و توان‌یابان، و همچنین بهره‌گیری از ظرفیت‌های فضای مجازی تأکید می‌کنند.

با اجرای این راهکارها، مراکز تجاری می‌توانند فراتر از محیط‌های صرفاً مصرفی، به کانون‌های پویای تعامل و ارتقای فرهنگ عمومی در شهرهای سراسر کشور تبدیل شوند.

برای دسترسی به متن کامل این پژوهش اینجا کلیک نمایید.

منبع:

محمودی، محسن؛ و ابراهیمی ترکمانی، فائزه )1404(. مطالعه تطبیقی کتابخانه های عمومی در مراکز تجاری: مطالعه موردی ایران و بریتانیا. تحقیقات اطالع رسانی و کتابخانه های عمومی، 31) 2(، .65-84