چرا تا کردن گوشه صفحات کتاب نشانه بی‌احترامی نیست؟
به گزارش پایگاه خبری “حاشیه کتاب” پژوهشگران حوزه روان‌شناسی رفتارهای روزمره معتقدند کوچک‌ترین عادت‌های انسان نیز اغلب حامل معانی عمیق روان‌شناختی‌اند. یکی از این رفتارها، تا کردن گوشه صفحه کتاب یا همان «گوشه‌تا کردن» (Dog-earing) است؛ عادتی که بسیاری آن را نشانه بی‌دقتی می‌دانند، اما پژوهش‌ها تصویری متفاوت از آن ارائه می‌کنند.
به گفته این پژوهشگران، فردی که گوشه صفحه کتاب را تا می‌کند، تنها محل مطالعه خود را علامت نمی‌زند، بلکه می‌کوشد اثری از تجربه شخصی و احساسی خود بر کتاب باقی بگذارد؛ گویی با این حرکت خاموش می‌گوید: «من اینجا بودم و این بخش برایم اهمیت داشت.»
بر اساس مطالعات مربوط به «دلبستگی به اشیا»، انسان‌ها اغلب از نشانه‌های فیزیکی برای ثبت و بازیابی خاطرات عاطفی استفاده می‌کنند. در این نگاه، تاخوردگی گوشه صفحه نه یک آسیب، بلکه نوعی «ثبت خاطره» است که بعدها احساسات همان لحظه را دوباره زنده می‌کند.
نویسنده مقاله تأکید می‌کند تفاوت مهمی میان «مصرف کردن» یک کتاب و «برقراری ارتباط» با آن وجود دارد. خوانندگانی که گوشه صفحات را تا می‌کنند، معمولاً کتاب را صرفاً مجموعه‌ای از اطلاعات نمی‌بینند، بلکه آن را تجربه‌ای شخصی می‌دانند که باید نشانه‌ای از آن بر جای بماند.
این گزارش همچنین به یک مرور نظام‌مند و فراتحلیل منتشرشده در سال ۲۰۲۴ درباره شکل‌گیری عادت‌ها اشاره می‌کند که نشان می‌دهد رفتارهای تکرارشونده، در اثر پیوند میان محرک‌ها و پاسخ‌های رفتاری، به‌تدریج به الگوهای پایدار تبدیل می‌شوند. از این رو، تا کردن گوشه صفحات بیش از آنکه نشانه بی‌توجهی باشد، می‌تواند رفتاری خودکار و ریشه‌دار تلقی شود.
پژوهشگران همچنین می‌گویند بسیاری از افرادی که این عادت را دارند، از کودکی به‌دلیل آن مورد سرزنش معلمان، والدین یا کتابداران قرار گرفته‌اند و حتی در بزرگسالی نیز احساس گناه خفیفی نسبت به این رفتار دارند. با این حال، یافته‌ها نشان می‌دهد این عادت بیش از آنکه نشانه بی‌ملاحظگی باشد، بیانگر درگیری عمیق ذهنی و عاطفی با کتاب است.
به باور متخصصان، انسان‌ها برای حفظ خاطرات و احساسات خود، از جهان فیزیکی به‌عنوان نوعی حافظه بیرونی استفاده می‌کنند. تا شدن یک گوشه صفحه می‌تواند نقش «مهر زمانی» را داشته باشد؛ نشانه‌ای که یادآور لحظه‌ای است که جمله‌ای، اندیشه‌ای یا روایتی تأثیری ماندگار بر خواننده گذاشته است.
در پایان، می‌توان گفت کتاب‌های پر از خط‌کشی، یادداشت و گوشه‌های تاخورده، لزوماً کتاب‌های آسیب‌دیده نیستند؛ بلکه اغلب کتاب‌هایی‌اند که بیش از همه خوانده، لمس و زندگی شده‌اند. از این منظر، تا کردن گوشه صفحه نوعی امضای خاموش و نشانه وفاداری به تجربه خواندن است؛ اثری کوچک که سال‌ها بعد نیز می‌تواند خاطره یک لحظه تأثیرگذار را در ذهن و احساس خواننده زنده کند.
بدون نظر! اولین نفر باشید